301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Yazı Detayı
20 Mayıs 2024 - Pazartesi 17:01 Bu yazı 191 kez okundu
 
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-43
İbrahim GEDİK
gozlem_ajans@mynet.com
 
 

İnsanlığın Kültürel Evrimi: Tarım ve Hayvancılıkta İkinci Aşama

Değerli okurlar, insanlığın kültürel evrimine önceki bölümden devam ediyoruz.

Önceki bölümde yerleşim yerlerinin büyümesiyle kent devletlerinin ortaya çıktığını görmüştük. Zamanla kent devletlerinden birinin güçlenerek zayıf olanlarını egemenliği altına almasıyla “tarım devleti” veya “topraksal devlet” ortaya çıkar. Tarımsal üretimin düzenli ve istikrarlı bir şekilde yürütülmesi ve tarımdan artık-ürünün çekilmesi üzerine biçimlenmiş olan tarım devletinde halkla devlet arasındaki ilişki “kimlik” üzerine değil, “uyruk” üzerine kuruludur. Esas olan, üretimin sürmesi ve artık-ürünün düzenli bir şekilde merkeze ya da iktidar sahiplerine aktarılmasıdır (haraççı düzen)(1).

Topraksal devletin özelliği, belli bir toprak parçası üzerindeki egemenliğiyle karakterizedir; ciddi büyüklükte profesyonel orduya sahiptir; yayılmacı potansiyel taşır; nüfus belli bir etnik ve dilsel gruptan değil, çeşitli etnik ve dillerden oluşan halkları kapsar (Babil ülkesi, Urartu ülkesi, Hitit ülkesi gibi). Buna karşın yönetici kesimi genellikle bir etnik gruptandır(1).

Topraksal devletle birlikte toprak üzerindeki “büyük mülkiyet”in de doğduğu görülür(1). Böylece “imparatorluk”lar ortaya çıkar. İmparatorlar siyasal gücünün yanına “ilahî kudret”i ya da “kutsallığı” da ekleyerek dünyada yegâne yönetme yetkisinin kendilerinde olduğunu iddia etmişlerdir. Böylece “imparatorluk ideolojisi” oluşmuş oluşur (ilk örnek, İ.Ö. 4. yüzyıl sonlarında yaşamış olan Büyük İskender’dir)(1). Dolayısıyla “inanç/ruhban” sınıfı, bu yapıya bu dönemde eklemlenmiş olmaktadır.

Bu toplumsal yapıda toprak mülkiyeti bir “toprak beyi” veya “kral-padişah” gibi “seçkinci yöneticiler”e aittir (“feodal” yaşam). Söz konusu yöneticiler, çoğu zaman askerî ve dinsel ödevleri kendi şahsında toplamışlardır. Yine bu dönemde, toprakta çalışan “özgür köylü”nün (serf) yanı sıra “kölelik” sınıfı ortaya çıkmıştır. Alt toplumsal yapılanma olarak “aşiret” ve “beylik (=şeflik, şeyhlik, emirlik)” tipi örgütlenmeler söz konusudur; ilk beylikler M.Ö. 3. bin yılda Tunç Çağı’nda ortaya çıkmıştır(1).

Tarım dönemi devletlerindeki bu toplumsal yapıda, hükmedilen topraklar üzerindeki insanlarla modern devletlerde olduğu gibi bir “devlet-yurttaş” ilişkisi kurulmamış –çünkü tebaalarını istendik yani istenilen bir konuma getirme gibi bir dertleri olmamış- ve bu yüzden toplumu eğitmeye yönelik eğitim ve kamu kurumları oluşmamıştır; dolayısıyla yurttaşın ve toplumun kültürlenmesi genellikle “cemaatler”e ve “geleneksel ilişkiler”e terk edilmiştir. Devletin tebaasından yegâne beklentisi, egemenliğine kesin bir şekilde itaat edilmesi ve belirlenmiş vergi harçlarını ödemesidir.

Görüldüğü üzere, yerleşik tarım dönemi toplumlarının düzenlenmesinde/dizayn edilmesinde “yönetici-din” işbirliği ya da birlikteliği egemen/baskın/dominant olmuştur. Hatta din kurumu, yönetici üzerinde bile etkilidir bu dönemde. Bir Şaman ya da -Katolik kilisesinin önderi olan- Papa, dünyevî iktidar üzerinde belli ölçülerde söz sahibiydi. Rönesans’tan önce, papalar bütün Avrupa krallarının dünyevî iktidarının onay merciiydi; dolayısıyla onların iktidarı üzerinde kontrol sahibiydi(1). Bundan dolayı bu dönemin toplumuna Emre Kongar’ın belirttiği gibi “din-tarım” toplumu demek, daha doğru olur gibi(2).

    Avcı-toplayıcı ve tarımsal/yerleşik yaşam biçimlerinden şu sonucu çıkartabiliriz: Her dönemin “bilgi kümesi” ve buna bağlı olarak oluşan “bilinç düzeyi” kendi “yaşam araçları”nı ve “yaşam kuralları”nı (hukuk), kısaca kendi kültürünü üretir ve kendi toplumsal yapısını oluşturur. Bu bağlamda her dönemin bilgi ve bilinç düzeyi ile yaşam araçları ve yaşam kuralları bir bütün olup, birbirinden ayrılmazdırlar; bunlardan biri veya birkaçı alınıp, diğer dönemin yaşamına uygulanamaz. 

DEVAM EDECEK

(1) Antropoloji.

(2) Diren.

 

 
Etiketler: BİLİME, ÇAĞRI:, TOPLUMSAL, YAŞAMI, DOĞADA, ARAMAK-43,
Yorumlar
Diğer Yazılar
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-50
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-49
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-48
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-47
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-46
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-45
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-44
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-42
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-41
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-40
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-39
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-38
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-37
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-36
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-35
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-34
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-33
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-32
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-31
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-30
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-29
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-28
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-27
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-26
GEMLİK-MUDANYA (BURSA)-BİGA-YENİCE (ÇANAKKALE) DEPREMLERİ BİZE NEYİ İFADE ETMEKTE?
DEMRE (ANTALYA) DEPREMİ
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-25
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-24
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-23
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-22
SÖMÜRGE TİPİ MADENCİLİK-2
SÖMÜRGE TİPİ MADENCİLİK-1
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-21
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-20
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-19
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-18
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-17
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-16
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-15
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-14
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-13
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-12
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-11
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-10
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-9
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-8
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-7
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-6
“BİLİM İLTİFAT GÖRDÜĞÜ YERE GİDER” VE BİR TEŞEKKÜR
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-5
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-4
BİLİME ÇAĞRI: TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA ARAMAK-3
MARMARA DENİZİ’NDEKİ DEPREMSELLİK VE BEKLENEN İSTANBUL DEPREMİ-3
BİLİME ÇAĞRI: BEŞERİ/TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA/EVRENDE ARAMAK-2
BİLİME ÇAĞRI: BEŞERİ/TOPLUMSAL YAŞAMI DOĞADA/EVRENDE ARAMAK-1
YERALTI ZENGİNLİKLERİ ÜZERİNDEKİ HÜKÜM VE TASARRUF KİME AİT?
Türkiye’deki Levha/Plâka Hareketleri ve Depremsellik
DÜNYA, TÜRKİYE VE MARMARA DENİZİ’NDEKİ DEPREMSELLİK VE BEKLENEN İSTANBUL DEPREMİ-2
DÜNYA, TÜRKİYE VE MARMARA DENİZİ’NDEKİ DEPREMSELLİK VE BEKLENEN İSTANBUL DEPREMİ-1
Saray Gözlem Gazetesi
Ulusal Gazeteler
Alıntı Yazarlar
Tekirdağ

Güncelleme: 18.06.2024
Bugün
20 - 30
Çarşamba
19 - 31
Perşembe
21 - 31
Tekirdağ

Güncelleme: 18.06.2024
İmsak
Sabah
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
102
92
2
3
33
38
2
Fenerbahçe
99
99
1
6
31
38
3
Trabzonspor
67
69
13
4
21
38
4
Başakşehir
61
57
13
7
18
38
5
Kasımpasa
56
62
14
8
16
38
6
Beşiktaş
56
52
14
8
16
38
7
Sivasspor
54
47
12
12
14
38
8
Alanyaspor
52
53
10
16
12
38
9
Rizespor
50
48
16
8
14
38
10
Antalyaspor
49
44
13
13
12
38
11
A.Demirspor
44
54
14
14
10
38
12
Gaziantep FK
44
50
18
8
12
38
13
Samsunspor
43
42
17
10
11
38
14
Kayserispor
42
44
15
12
11
38
15
Hatayspor
41
45
15
14
9
38
16
Konyaspor
41
40
15
14
9
38
17
Karagümrük
40
49
18
10
10
38
18
Ankaragücü
40
46
14
16
8
38
19
Pendikspor
37
42
19
10
9
38
20
İstanbulspor
16
27
27
7
4
38
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı